حق و صبر

ناصر پورپیرار که تا چندی پیش اینگونه به سنگ نبشته بیستون استناد می نمود :

ناصر پورپیرار ( سخنرانی در دانشگاه زنجان سال ۸۴ ) : سندی از دوران هخامنشان تحت عنوان کتیبه بیستون در دست است که در آن سنگ نوشته، شرح مقاومتهای ملل تحت ستم هخامنشیان علیه داریوش ثبت شده است.در این کتیبه از قیامهای سراسری و مستمری سخن گفته می شود که همزمان با امدن داریوش در سراسر قلمروی هخامنشیان بوقوع پیوسته و هخامنشیان نیز جهت خاموشی شورشها به شدیدیترین سرکوبها و قتل عامها متوسل شده اند.

چند ماه بعد با فراموشی این منبع مهم تاریخی مورد استناد خود ( کتیبه بیستون ) ، ادعای عجیب و متناقضی را به شرح زیر مطرح نمود:

نويسنده: ناصر پورپیرار  سه شنبه 17 مرداد1385 ساعت: 5:27

 نويسنده رومی تاسيتوس ما را از وجود قربانگاهی برای هرکول آگاه می سازد و اين گزارش تاسيتوس در سال ۱۹۵۹ با پيدا شدن مجسمه خدای يونانی، هرکول، به حقيقت می پيوندد.

بعد از سقوط امپراطوری هخامنشيان، اهميت اين بنا به دست فراموشی سپرده می شود و در قرن هفتم يک داستان افسانه ايی به ما می گويد که اين نقش برجسته ها، نقش خسرو پرويز است که بر دشمنانش پيروز شده است.در سده های ميانی يک جغرافيدان و جهانگرد عرب به نام ابن حوقل با ديدن نقش برجسته داريوش و اسيران فکر کرد که داريوش، يک معلم است که در جلوی دانش آموزانش ايستاده است. او کمان داريوش را، شلاقی تصور کرد که معلم برای تنبيه بچه ها از آن استفاده می کرد.

در سال ۱۵۹۸ رابرت شرلی، دیپلمات انگليسی به ايران سفر کرد تا با شاه عباس صفوی در مورد جنگ با عثمانی صحبت کند. يکی از همراهان شرلی، فردی فرانسوی بود بنام آبل پينسن. او اين نقش برجسته ها و کتيبه های آن را که بر بالای يک صخره قرار گرفته بود عروج عيسی توصيف کرد که نوشته هايی به زبان يونانی در اطراف آن نوشته شده است. مطمئنا پينسن، نقش گئوماتَ مُغْ را که زير پای داريوش بزرگ افتاده بود را نديده بود. ولی او آخرين کسی نبود که اشتباه می کرد.

در سال ۱۸۰۸ يک جهانگرد فرانسوی بنام ژاردن نگاره بيستون را صليبی با ۱۲ حواری انگاشت و در سال ۱۸۱۸ دانش پژوه انگليسی روبرت کِرپورتر نخستين طرح از بيستون را تهيه کرد. او نگاره بيستون را در پيوند با صحنه ای از تورات دانسته بود. به گمان او تصوير داريوش و شورشيان نمايشی بود از نمايندگان ۱۰ قوم اسراييلی در حضور سلمانصر، شاه آشور.

ولی اولين کوشش جدی توسط يک انگليسی بنام هنری راولينسون در سال ۱۸۳۵ انجام گرفت. او که به نظر می رسيد کوهنورد ماهری باشد چندين مرتبه از صخره بيستون برای تهيه رونوشتهايی از متون ميخی،بالا رفت. اين سيستم نوشتاری تا آنزمان شناخته نشده بود. اما راولينسون واژه داريوش(Dârayavauš ) را از پيش، بواسطه پژوهش های دانشمندان می شناخت.و او توانست حروف داريوش را در ميان متون پارسی باستانِ کتيبه بيستون پپدا کند.همچنين دانش پژوه آلمانی،فریدريش گروتفند، هم در زمينه رمز گشايی خط ميخی پارسی باستان پيشرفتهای خوبی کرده بود و زمانی که راولينسون يادداشتهايی از اين دانشمند آلمانی را بدست آورد. موفق شد رمز اين خط کهن را بشکند و اولين جمله هايی که او با آن مواجه شد اين دو بند از ستون اول خط پارسی باستان بودند.

بند۱-من داريوش،شاه بزرگ،شاه شاهان، شاه در پارس، شاه کشورها،پسر ويشتاسپ،نوه ارشام هخامنشی

بند۲-داريوش شاه گويد:پدر من ويشتاسپ،پدر ويشتاسپ ارشام،پدر ارشام آريامن،پدر آريامن چيش پيش،پدر چيش پيش هخامنش.

جالب اينکه او اين ليست را در کتاب تاريخ هرودت هم ديده بود جايی که نامها به ترتيب ذکر شده آمده بودند.

در سال ۱۸۳۷ راولينسون باز به بيستون برگشت و به همراه يک پسر چابک کُرد رونبشت های جديدی از نيمی از متن پارسی باستان تهيه کرد. او اين کار را با به خطر انداختن جانش انجام می داد. چونکه کوهنوردی بر روی صخره بيستون کار بسيار سخت و دشواری بود. راولينسون بالاخره تمام راز و رمز خط پارسی باستان را کشف کرد. اوهمچنين کتاب مقدس اوستا را خواند و بزودی توانست تمام متن پارسی باستان را بخواند و گرامر و دستور و واژگان زبان پارسی باستان را بشناسد.

او در سال ۱۸۳۸ اولين نتايجش را به انجمن سلطنتی آسيايی لندن و انجمن آسيايی در پاريس فرستاد و هشت سال بعد او شروع به انتشار رمز گشايی و ترجمه خط پارسی باستان در بيستون، در مجله انجمن سلطنتی آسيايی کرد.

اين ترجمه راولينسون شور و حال خاصی را در ميان دانشمندان بوجود آورد. اين ترجمه به ما می گفت که چطور يک مُغْ تاج و تخت ايران را بعد از مرگ کمبوجيه تسخير کرد و ادعا می کرد که برديا برادر کمبوجيه است. و بعد هم او توسط داريوش و يارانش کشته شد. اين نبشته ها، گزارش باورنکردنی هرودت در اين زمينه را ثابت می کردند و چگونگی فرونشاندن شورش ها را برای ما بازگو می کردند. که بسيار جالب توجه بودند.

در سال ۱۸۴۴ راولينسون و همکارانش، دوباره از صخره های بيستون برای تهيه متن کامل بيستون بالا رفتند. دو همکارش بنامهای وسترگارد و نوريس موفق شدند که نوشته های به زبان ايلامی را رمز گشايی بکنند و اين يک پيروزی بسيار بزرگ محسوب می شد چرا که اين زبان يک زبان مرده بود و هيچ ارتباطی به زبانهای شناخته شده ای که صحبت می شدند، نداشت.

راولينسون در سال ۱۸۵۲ خط ميخی بابلی را با داشتن ۵۰۰ نشانه رمز گشايی کرد. و اين موجب شد که دانش پژوهان بتوانند لوح های گلی بسياری را که در حفاری های نينوا بدست می آوردند، را بخوانند. و خواندن اين لوح ها رشته ای بنام آشور شناسی را پديد آورد.